Home » Technasium to the Rescue extra

Technasium to the Rescue extra

Platform WOW - waterschappen, Rijkswaterstaat en gemeenten - vragen de hulp van jou en je mede-technasiumleerlingen om Nederland op verschillende fronten te beschermen tegen extreme droogte en neerslag. Er zijn 5 actuele vraagstukken waar creatieve oplossingen voor gevonden moeten worden.

Technasium to the Rescue

Nederland heeft steeds meer last van langere periodes van droogte, afgewisseld met extreme regenval. Dit leidt tot schade aan infrastructuur, natuur en landbouw en tot problemen, zoals bodeminklinking en verzilting. Ons land is ingericht op het afvoeren van water en niet op het vasthouden ervan. 

Waterschappen, Rijkswaterstaat en gemeenten (die samenwerken in Platform WOW) vragen de hulp van jou en je mede-technasiumleerlingen om Nederland op verschillende fronten te beschermen tegen extreme droogte en neerslag. Er zijn 5 actuele vraagstukken waar creatieve oplossingen voor gevonden moeten worden.

Jullie gaan, net als leerlingen van wel 25 scholen uit heel Nederland, met één van die vraagstukken aan de slag. Zo’n vraagstuk is niet makkelijk op te lossen. Je moet eerst uitzoeken wat precies het probleem is en in welke richting jullie oplossingen moeten zoeken. Ook moet je je verdiepen in bestaande oplossingen en de voor- en nadelen die die hebben.

Platform WOW verwacht dat jullie team creatieve en inventieve oplossingen ontwerpen voor het vraagstuk. Om je op weg te helpen, hebben we extra informatie en bronnen verzameld (onderaan de pagina).

Vraagstukken

Met welk vraagstuk gaan jullie aan de slag? Je school heeft met de opdrachtgever de opdracht bepaald die aansluit bij 1 van de 5 vraagstukken.

Steden lijden onder hittestress bij de warme, droge zomers van de laatste jaren. En bij extreme neerslag zijn er te weinig afwateringsmogelijkheden waardoor er wateroverlast ontstaat. Steden hebben slimme oplossingen nodig om klimaatbestendiger te worden.​​​​​

Het IJsselmeer wordt ook wel de regenton van Nederland genoemd. Maar op een gegeven moment bereikt ook deze zijn grenzen. Hoe kan je de buffer vergroten? Hoe kan je efficiënter omgaan met het beschikbare water?

Verzilting (bodemverzouting) is het geleidelijk toenemen van het zoutgehalte van bodem of water. Dat kan komen door overstromingen vanuit zee, door zoute kwel (opwelling) waarbij zeewater via de ondergrond het land binnendringt, of door onzorgvuldige irrigatiemethoden. Verzilting van de bodem wordt erger door de invloed van klimaatverandering. Welke oplossingen kunnen bedacht worden om dat zout buiten de deur te houden, zonder dat bijvoorbeeld de scheepvaart er hinder van ondervindt?

In gebieden met hoge zandgronden zorgt de neerslag voor het aanvullen van de zoetwatervoorraden. Tijdens een droogte wordt een beroep gedaan op grondwater voor de zoetwatervoorziening. De grondwaterpeilen zijn hierdoor flink gedaald en deze zijn niet snel weer omhoog te krijgen. Dit is niet goed voor onder andere de natuur en zorgt voor een minder goede uitgangspositie bij een volgende droogte. Welke maatregelen kunnen ervoor zorgen dat het grondwaterpeil in deze gebieden gaat stijgen, rekening houdend met bodemeigenschappen en de lokale waterhuishouding.

De Maas is een neerslagrivier, wat verklaart waarom in de winter veel water afgevoerd wordt. In de zomer kunnen juist tekorten optreden. Hoe kan water in dit gebied beter vastgehouden worden? Kunnen er bijvoorbeeld retentiegebieden ingezet worden en waar en hoe dan?

Webinars

Speciaal voor Technasium to The Rescue zijn er een aantal webinars waarin experts je meer vertellen in het droogte-/ watervraagstuk. Als je live deelneemt aan een webinar kun je vragen stellen aan de expert. Na afloop terugkijken kan ook.

Webinar De klimaatbestendige stad 

Dinsdag 21 september

Door: dr. ir. Floris Boogaard, lector Ruimtelijke Transformaties, Hanzehogeschool Groningen, consultant klimaatadaptatie Deltares, initiator Climate Café)

Onderwerp: Hittestress en wateroverlast in de stad

Kijk het webinar De klimaatbestendige stad terug

Webinar over het droogte-/watervraagstuk

Dinsdag 2 november 11.00 – 11.30 uur

Door: Stichting CAS (Climate Adaptation Services)

Onderwerp: Introductie op droogte-/ wateroverlast, wat houdt klimaatadaptatie in en wat is de verdringingsreeks, welke bronnen en tools voor het vooronderzoek kun je gebruiken: b.v. climatescan en klimaateffectatlas

Webinar De regenton van Nederland

Datum is nog onbekend

Door: Ton Garritsen, Rijkswaterstaat

Onderwerp: Wateroverlast en afwatering, waterberging en -retentie, waterkwaliteit

Webinar Opzouten met die verzilting

Datum is nog onbekend

Door: Wubo Nijdam, Hoogheemraadschap Noorderkwartier

Onderwerp: Water- en bodemkwaliteit, gevolgen voor landbouw, infrastructuur, natuur en biodiversiteit

 

 

Extra informatie en bronnen

In de zomer is het warmer en regent het minder. De zomer van 2018 was extreem droog en ook de zomers van 2019 en 2020 waren droger dan gemiddeld. Terwijl we in 2021 o.a. in Limburg hebben gezien wat extreme neerslag voor gevolgen kan hebben. Platform WOW verwacht dat jullie team creatieve en inventieve oplossingen ontwerpen voor het vraagstuk. Om je op weg te helpen, hebben we hieronder extra informatie en bronnen verzameld.

Nederland is van oudsher ingericht op waterafvoer en niet op water vasthouden. Terwijl dit bij droogte juist zo belangrijk is. Naast langere en meer droogteperiodes komt extreme regenval vaker voor. Het omgaan met deze uitersten is een grote uitdaging. Verschillende partijen zoals provincies, gemeentes, waterschappen, Rijkswaterstaat, natuur- en landbouworganisaties, drinkwaterbedrijven en hoger onderwijs werken samen aan het duurzaam en klimaatbestendig inrichten van gebieden.

Klimaattrends: het wordt warmer, droger, natter en de zeespiegel stijgt (Kennisportaal Klimaatadaptatie)
Webinars over weersextremen (Platform WOW)

Webinar over regenbestendig maken van de stad (Platform WOW en Rainproof Amsterdam)

Klimaatadaptieve oplossingen in Kopenhagen

Onderzoekstools

Klimaateffectatlas
Climatescan
Toolbox Klimaatbestendige stad (Kennisportaal Klimaatadaptatie)

Warme, droge zomers zijn misschien gunstig voor Nederland als vakantieland. Maar droogte is tegelijk een complex en urgent probleem. Droogte leidt namelijk tot veel schade. Nederland zakt, omdat veen inklinkt door de droogte. Extreme droogte zorgt voor oogstschade. Natuur- en bermbranden komen vaker voor. Bruggen die niet dicht kunnen, zorgen voor overlast. En als je bij 35+ graden je zwembad niet mag vullen of je planten wateren dan is dat vervelend. In het ergste geval komt er zelfs minder drinkwater uit de kraan.

Wat is droogte?

Nederland droogt uit – Hoe kan dat? (Video, Universiteit Nederland)
Drie veelgestelde vragen over droogte (Video, KNMI)
Waarom regen ons niet van de droogte gaat verlossen (Video, Nieuwsuur NOS/NTR)

Verdeling van water bij droogte

Bij een tekort aan water is wettelijk bepaald welke functies voorrang krijgen In deze zogenaamde verdringingsreeks staat veiligheid bovenaan, denk aan de waterkeringen. 

Verdeling van water (Rijkswaterstaat
Verdringingsreeks (Video, Rijkswaterstaat)
Verdringingsreeks bij watertekort (Rijksoverheid)

We hebben niet zomaar water nodig, maar vooral ook water van een bepaalde kwaliteit voor de landbouw, de industrie en om te drinken. Droogte heeft direct invloed op de waterkwaliteit. Onze rivieren zijn afhankelijk van regen- en smeltwater, waardoor er in droogteperiodes tekorten kunnen zijn. In 2018 leidde dit tot verzilting van de kustregio’s; er kwam te weinig zoetwater het land binnen om het zoute water uit zee te verdringen. Te veel zout in onze wateren is niet alleen schadelijk voor de natuur, maar is ook een bedreiging voor onze drinkwaterwinning en de landbouw. Droogte kan ook leiden tot blauwalg, botulisme en vissterfte.

Waterkwaliteit (Rijkswaterstaat)
Maatregelen waterkwaliteit (Rijkswaterstaat)

Klimaateffecten voor de landbouw (Kennisportaal Klimaatadaptatie)
Klimaateffecten voor de natuur (Kennisportaal Klimaatadaptatie)
Droogte (Natuurmonumenten)

© 2021 Stichting Technasium. Meer informatie over privacy en gebruik.